My analizujemy lokaty, Ty je wybierasz

Wszystko co chciałbyś wiedzieć o oszczędzaniu na lokatach [FAQ dla początkujących]

Portrait
Rafał Janik
Aktualnie kończy doktorat z zakresu rynków finansowych. Uwielbia liczby, wykresy i dane. W wolnym czasie trenuje kolarstwo oraz wspinaczkę. Jego hobby to literatura i astronomia.
Wszystko co chciałbyś wiedzieć o oszczędzaniu na lokatach [FAQ dla początkujących]
Źródło: © Fotolia/ Tiko

Czy oszczędzanie na lokacie jest bezpieczne? Dlaczego oferowane odsetki są tak niskie i jaki wpływ na nasze zyski ma inflacja? Odpowiedzi na te jak i na wiele innych pytań związanych z oszczędzaniem na lokatach znajdziesz w poniższym tekście.  

Bezpieczeństwo lokaty 

Na początek rzecz, o którą regularnie pytacie nas w mailach i komentarzach – czy oszczędzanie na bankowej lokacie jest bezpieczne.

Odpowiadamy więc, że wszystkie środki trzymane w polskich bankach komercyjnych objęte są 100% gwarancją ze strony Bankowego Funduszu Gwarancyjnego. Kwota gwarancji to równowartość 100 tys. euro, czyli przy obecnym kursie około 430 tys. zł. W praktyce oznacza to, że jeśli nasz bank ogłosiłby upadłość, możemy liczyć na zwrot pieniędzy do wysokości tej kwoty. Więcej na temat bezpieczeństwa lokaty piszemy w tym tekście

Dlaczego oprocentowanie lokaty jest tak niskie? 

Drugie często zadawane pytanie dotyczy oprocentowania lokat. Zazwyczaj narzekacie na jego wysokość, pytając, dlaczego bank oferuje tak marne odsetki.

Wszystko rozbija się tu o wysokość stóp procentowych, które aktualnie znajdują się na najniższym poziomie w historii (dowiedz się więcej). I tak długo, jak pozostaną one niskie, tak zyski z depozytów również będą marne. Owszem – teoretycznie bank mógłby zaoferować lokatę oprocentowaną na 10%, ale byłoby to dla niego kompletnie nieopłacalne. Przy niskich stopach, znacznie taniej może zdobyć te pieniądze chociażby w formie pożyczki od innego banku lub emitując obligacje. 

Na temat zależności między oprocentowaniem lokat a wysokością stóp procentowych piszemy tutaj.  

O co chodzi z podatkiem „Belki”? 

Podatek od zysków kapitałowych, czyli popularna „Belka”, to danina pobierana od wszystkich zysków osiągniętych z zainwestowanego kapitału. Podatek ten płaci się zarówno od udanych inwestycji giełdowych, zysków z obligacji, jak także od odsetek od bankowych lokat. Aktualna kwota podatku wynosi 19%.

W przypadku lokat obowiązek obliczenia i opłacenia podatku bierze na siebie bank. Dla nas jako klientów jest to dość wygodne rozwiązanie – nie musimy w związku z tym dopełniać jakichkolwiek formalności. Po prostu po zakończeniu lokaty otrzymamy kwotę netto odsetek (nie trzeba tej pozycji wykazywać w formularzu podatkowym PIT ani w żadnym innym miejscu).

Oczywistą niedogodnością związaną z podatkiem „Belki” jest natomiast to, że w końcowym rozrachunku zarabiamy znacznie mniej, niż gdyby nie było tej daniny. Przykładowo – lokata z oprocentowaniem 3% w skali roku tak naprawdę pozwala nam zarobić „na rękę” znacznie mniej, bo tylko 2,43%. 

Czy inflacja szkodzi naszym oszczędnościom? 

W naszym serwisie dość często odnosimy się do kwestii inflacji. Jest to negatywne zjawisko, która sprawia, że wartość naszych pieniędzy z biegiem czasu traci na wartości. Przykładowo – jeśli dziś za dany zestaw dóbr musimy zapłacić, powiedzmy, 100 zł, a za rok będzie on kosztował np. 102 zł, to aby siła nabywcza zgromadzonych przez nas oszczędności nie spadła, my również powinniśmy dysponować o 2% wyższą kwotą.

Stąd potencjalne zyski z lokat według nas powinno się rozpatrywać w ujęciu realnym – czyli uwzględniając inflację. Skupiając się wyłącznie na wartościach nominalnych, możemy się mocno rozczarować. Będziemy przekonani, że zarobiliśmy pieniądze, podczas gdy będzie można za nie kupić mniej towarów niż przed założeniem lokaty.

Zapadalność lokaty 

Zapadalność lokaty to innymi słowy data, kiedy oszczędzanie na lokacie zostanie zakończone. Przykładowo – jeśli 1 sierpnia zdecydowaliśmy się na założenie 3-miesięcznej lokaty terminowej, to datą jej zapadalności będzie dzień 1 listopada.

Zerwanie lokaty 

Zerwanie lokaty polega na zakończeniu oszczędzania przed osiągnięciem daty zapadalności. W takiej sytuacji zdeponowane pieniądze zostaną zwrócone na wskazany przez nas rachunek bankowy.

Niestety – w przypadku większości lokat taka decyzja skutkować będzie utratą odsetek, naliczonych do dnia zerwania. W praktyce oznacza to, że otrzymamy z powrotem jedynie sam ulokowany kapitał.

Na szczęście na rynku można znaleźć również takie oferty, które gwarantują całkowitą lub przynajmniej częściową ochronę wypracowanego zysku. W ich przypadku zerwanie lokaty nie będzie skutkować utratą naliczonych odsetek. 

Sprawdź nasz ranking i znajdź lokaty z prawem do zachowania odsetek w razie ich przedwczesnego zerwania

Odnawialność lokaty 

Odnawialność lokaty to parametr, który definiuje, co dzieje się z naszymi pieniędzmi po osiągnięciu daty zapadalności. W przypadku części ofert domyślną opcją jest automatyczne odnowienie depozytu. Przykładowo – po zakończeniu oszczędzania na 3-miesięcznej lokacie bank automatycznie zakłada kolejny 3-miesięczny depozyt. Niestety, zazwyczaj takie odnowienie odbywa się na znacznie gorszych niż poprzednio warunkach. Może więc zdarzyć się, że pierwotnie lokata oferowała 3% zysku, a po odnowieniu jest to już zaledwie 1%. W przypadku tego typu ofert najlepsze będzie więc wyłączenie opcji automatycznej odnawialności. W ten sposób po zakończeniu oszczędzania pieniądze wraz z odsetkami zostaną zwrócone na nasz rachunek osobisty.

Oprócz lokat odnawialnych, na rynku znaleźć można także lokaty depozyty nieodnawialne. Charakteryzują się one tym, że po zakończeniu oszczędzania nasze pieniądze wraz z odsetkami są automatycznie przekazywane na nasz rachunek bankowy. Natomiast jeśli zechcemy ponownie skorzystać z danej lokaty będziemy musieli jeszcze raz dopełnić wszystkich formalności związanych z jej otwarciem (na rynku dostępne są także lokaty nieodnawialne, bez możliwości ich ponownego założenia).  

Kwota lokaty 

Lokaty, które analizujemy w naszym serwisie, dość istotnie różnią się pod kątem kwoty, jaką możemy na nie wpłacić. Niestety - w przypadku tych najwyżej oprocentowanych, pozwalających zarobić 3,5% lub 4% w skali roku, limit ten zazwyczaj jest relatywnie niewielki i wynosi maksymalnie od 10 tys. do 20 tys. zł. W praktyce oznacza to, że kwota, jaką możemy zarobić, w ujęciu nominalnym będzie raczej niewielka. Przykładowo, jeśli na 3-miesięczną lokatę oprocentowaną na 4% wpłacimy 10 tys. zł, to po opodatkowaniu nasz zarobek wyniesie zaledwie 81 zł. Jeśli natomiast mamy do zainwestowania większą kwotę, np. 100 tys. zł, niestety nie mamy co liczyć na tak atrakcyjne oprocentowanie.  

W kontekście kwoty wpłacanej na lokatę zwracamy uwagę na limit gwarancji BFG (wynosi on wspomniane 100 tys. euro). Jeśli na jakiś depozyt przelejemy więcej – a nasz bank upadnie – nie będziemy mogli liczyć na automatyczny zwrot nadwyżki ponad tę kwotę. 

Czy da się wypłacić tylko część pieniędzy z lokaty?

Założenie lokaty terminowej wiąże się z "zamrożeniem" pełnej kwoty wpłaconych na nią pieniędzy. W związku z tym wypłata części środków leżących na lokacie co do zasady nie jest możliwa. Taką opcję oferują jedynie konta oszczędnościowe. 

Ranking najlepszych kont oszczędnościowych

Limit otwartych lokat 

Od limitu kwoty lokaty płynnie przechodzimy do kwestii liczby otwartych depozytów. W przypadku części ofert możliwe jest bowiem otwarcie więcej niż jednej lokaty, a tym samym zwielokrotnienie zdeponowanej kwoty.

Dzielenie kapitału na kilka mniejszych części jest sposobem pozwalającym na efektywniejsze zarządzanie posiadanymi oszczędnościami. Załóżmy, że pilnie potrzebujemy 5 tys. zł, a jedyny majątek, jaki posiadamy, to lokata, na którą wpłaciliśmy 50 tys. zł. Oczywiście w celu zdobycia środków możemy ją zerwać, jednak wówczas najpewniej utracimy wszystkie naliczone odsetki. Jeśli jednak podzielimy nasze oszczędności na kilka mniejszych części (np. założymy 10 lokat po 5 tys. zł), do zdobycia gotówki wystarczy zerwanie tylko jednej lokaty, natomiast kapitał znajdujący się na pozostałych depozytach będzie nadal dla nas pracował.  

Produkty dodatkowe 

Lokaty, które prezentujemy w naszym serwisie, zwyczajowo dzielimy na dwa segmenty: z kontem i bez konta. W pierwszym przypadku założenie lokaty będzie możliwe jedynie wtedy, kiedy staniemy się posiadaczami rachunku osobistego w danym banku. Natomiast w przypadku depozytów bez konta takiego warunku nie ma.

W niektórych przypadkach do otwarcia lokaty może być wymagane skorzystanie z innego produktu finansowego. Znamy takie oferty, które wymagają od użytkownika np. wyrobienia karty płatniczej i regularnego nią płacenia, czy też zapewnienia stałego przelewu wynagrodzenia na wskazany rachunek bankowy. Dlaczego więc korzystać z ofert, które wiążą się z taką masą dodatkowych warunków? W przypadku lokat z kontem (lub innym produktem) zachętą jest atrakcyjne oprocentowanie. Po prostu za skorzystanie z całego pakietu produktów możemy liczyć na znacznie wyższy zarobek niż gdybyśmy byli zainteresowani wyłącznie samą lokatą.  

Kapitalizacja odsetek 

Kapitalizacja lokaty to okres, po którym do rachunku lokaty dopisywane są zarobione odsetki. W przypadku większości ofert kapitalizacja następuje na zakończenie okresu oszczędzania. Ale są również takie depozyty, gdzie dokonywana jest ona częściej np. kwartał, co miesiąc lub nawet codziennie.

Z punktu widzenia naszego zysku, im ma to miejsce częściej, tym lepiej. Po prostu dzięki częstej kapitalizacji kwota pieniędzy, które realnie dla nas pracują, staje się większa. Trzeba jednak zaznaczyć, że są to bardzo niewielkie różnice. Efektywne oprocentowanie dwóch bliźniaczych lokat, różniących się jedynie częstotliwością kapitalizacji (jedna kapitalizowana codziennie, a druga po roku) wynosi mniej niż 0,1% w skali roku.

Jak założyć lokatę? 

Aktualnie w bankowości stosuje się trzy drogi umożliwiające założenie lokaty. Pierwsza – obecnie najpopularniejsza – to droga elektroniczna. Z punktu widzenia klienta jest to bardzo wygodny sposób, pozwalający na otwarcie depozytu praktycznie z dowolnego miejsca na świecie (potrzebujemy do tego jedynie urządzenia elektronicznego takiego jak komputer, tablet czy smartfon z dostępem do Internetu).

Druga droga – tradycyjna – polega na założeniu lokaty bezpośrednio w oddziale danego banku. Jest to sposób preferowany przez osoby z tradycyjnym podejściem do bankowości. Natomiast dla wielu – właśnie z uwagi na wymóg osobistego dopełnienia wszelkich formalności – nie będzie to zbyt efektywna metoda lokowania oszczędności.

Ostatnim sposobem założenia lokaty jest droga telefoniczna. Jest to jednak zdecydowanie najmniej popularna metoda (wynika to chociażby z kosztów połączeń telefonicznych oraz utrudnionej komunikacji z przedstawicielem banku).

Podsumowanie  

W artykule wyjaśniliśmy większość najważniejszych pojęć związanych z oszczędzaniem na lokatach. Odnieśliśmy się zarówno do kwestii ogólnych – np. bezpieczeństwo depozytów czy czynniki wpływające na ich oprocentowanie - jak także do bardziej szczegółowych aspektów, takich jak np. zasady kapitalizacji depozytu czy sposoby na jego założenie.

Zdajemy sobie jednak sprawę, że któryś z ważnych aspektów mogliśmy pominąć. Dlatego jeśli uważasz, że powinniśmy o czymś jeszcze wspomnieć – daj nam znać, a na pewno uzupełnimy nasz tekst.

Przeczytaj także